web analytics

Şehzade Camii – Fatih/İstanbul

29 Eylül 2011 Perşembe, 15:10
sehzade_cami (1)
Kanuni Sultan Süleyman'ın genç yaşta ölen oğlu Şehzade Mehmet adına Mimar Sinan tarafından yapılmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu’nun en parlak devrinin büyük mimarı Mimar Sinan, Şehzadebaşı Camii ve külliyesini 1544-48 tarihleri arasında dört yılda tamamlamıştır. Mimar Sinan daha sonra “Şehzadebaşı çıraklık, Süleymaniye kalfalık, Edirne Selimiye de ustalık eserimdir.” diyecektir. İşte Şehzadebaşı Camii Sinan’ın mimari dehasındaki ana devirler olan bu üç abide eserin ilk basamağıdır.

Şehzadebaşı Caddesinde, İstanbul Belediye Sarayı?nın karşısında bulunan meşhur cami, genç yaşta vefat eden oğlu Şehzade Mehmet için Kanuni Sultan Süleyman tarafından Mimar Sinan?a yaptırılan külliye içindedir.
Bu külliye, camiden başka imaret, tabhane, medreseler ve mektepler oluşmaktadır. Bunlardan halen dispanser olarak kullanılan imaret ile mektep avlu dışında olup cami, medrese, tabhane ve türbeleri bir avlu çevirmektedir. Beş kapıdan girilen avlunun duvarları pencerelidir.

Yapımına 1543 yılında başlanan ve 1548 yılında tamamlanan Şehzade Camii?nin planı kare şeklindedir ve üzerini 18.42 metre çapında bir orta kubbe ve bu kubbenin tesirini tamamlayıp devam ettirmek üzere dört büyük yarım kubbe örtmektedir. Büyük kubbe 4 fil ayağı üzerine oturmaktadır. Ayrıca caminin dört köşesinde birer küçük kubbe yer almaktadır.

Hünkar mahfili harimin solunda sütunlar üzerindedir. Mimber ve mihrab saf mermerden sanatkarane işlenmiş olup kafesli ve parmaklıklıdır. Yine büyük bir sanat eseri olan müezzin mahfili sekiz sütün üzerinde durmaktadır. Camiye üç ayrı kapıdan girilir. Ortadaki cümle kapısının üzerinde bir kitabe yer alır. Bu kitabede ?Mabed-i Ümmet-i Resul-i Mubin sene 955? yazılıdır.

Cami avlusu 12 sütuna dayanan 16 kubbe ile çevrilidir. Buradaki kalem işleri çok nefistir. Avlunun ortasındaki şadırvan, işçiliği ile dikkati çeker.

Caminin sağ ve solundaki ikişer şerefeli iki minare, adeta Mimar Sinan?ın üstatlığının bir göstergesidir. Her minare çeşitli şekillerde güzel bir biçimde işlenmiştir.

Şehzade camii haziresi, sayı itibariyle birçok türbeyi içine almaktadır. Özellikle Şehzade Mehmet Türbesi süsleme ve bezeme bakımından Mimar Sinan?ın özenerek yaptığı bir abidedir. Sekiz köşeli bir plan üzerine yapılmış olup, her cephede altlı ve üslü pencereler bulunmaktadır. Hadika?nın belirttiğine göre türbe üzerine teberrüken bir taht konulmuştur (1).

Şehzade Mehmet Türbesinin sol tarafında yine Mimar Sinan eseri olan ve sekiz köşeli plan üzerinde tek kubbeli Rüstem Paşa Türbesi vardır. Ayrıca hazirede Şehzade Mahmut, Hatice Sultan, Fatma Sultan ve İbrahim Paşa gibi kimselere ait türbeler de yer almaktadır (2).

Şadırvanı ve helası mevcuttur Camide halen 2 İmam-Hatip, 3 Müezzin-Kayyım olmak üzere 4 görevli bulunmaktadır. Vakit namazlarında 100-150 cemaati Cuma namazlarında 2000-3000 cemaati bulunmaktadır.

Şehzade Camisinin Mimari teknik yapı özellikleri

Kanuni Sultan Süleyman’ın genç yaşta ölen oğlu Şehzade Mehmet adına Mimar Sinan tarafından yapılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun en parlak devrinin büyük mimarı Mimar Sinan, Şehzadebaşı Camii ve külliyesini 1544-48 tarihleri arasında dört yılda tamamlamıştır. Mimar Sinan daha sonra “Şehzade çıraklık, Süleymaniye kalfalık, Edirne Selimiye de ustalık eserimdir.” diyecektir. İşte Şehzadebaşı Camii Sinan’ın mimari dehasındaki ana devirler olan bu üç abide eserin ilk basamağıdır.

Yarım kubbe problemini ilk defa ele aldığı bu camide Mimar Sinan dört yarım kubbeli ideal bir merkezi yapı meydana getirip, Rönesans mimarlarının rüyasını gerçekleştirmiştir. Cami kare planlı olup, üstü yarım küre şeklinde bir büyük kubbe ve bunun etrafında dört yarım kubbeyle örtülmüştür. Dört köşede yarım küre, dört de küçük kubbe vardır. Bütün kubbeler dört büyük fil ayağı üzerine oturur. Mimar Sinan’ın eserlerinde görülen sadelik ve tezyinat bu camide de görülür.

Şehzade Camii’nin büyük dış avlusu altı kapılıdır. Caminin cümle kapısı duvarının iki yanındaki ikişer şerefeli çift minaresi yapının en dikkat çeken bölümlerindendir. Diğer cami ve minarelerdeki sadelik burada yoktur. Koca Sinan’ın bu minarelerdeki tezyinatı emsalsizdir.

Dört yarım kubbe ile desteklenen bir merkezi kubbe ile örtülüdür. Kare içine oturan haçvari plan tipolojisinin Osmanlı mimari geleneği çerçevesindeki gelişiminin son noktasıdır. Bu gelişimin bir önceki adımları Edirne’deki Üç Şerefeli Cami, eski Fatih Camisi ve Üsküdar’daki Mihrimah Sultan camilerinde görülür. Mimar Sinan daha sonra inşa ettiği Süleymaniye ve Selimiye camilerinde Şehzade Camisi’nden daha ileri mimari çözümlemelere ulaşmışsa da, Şehzade Camisi plan şeması Sultanahmet Camisi, Yeni Cami gibi 17. yüzyıl camilerinde beğenilerek kullanılmıştır. Şehzade Camisi’nde şadırvan avlusu ve cami kitlesi iki eş karedir.

Kubbe çapı 19 m, kubbenin zeminden yüksekliği 37 m dir. Merkezi kubbe pandantifli kare bir baldaken oluşturur. Kubbeyi taşıyan dört ayakların çok fazla yer kaplamamasıyla mekan bütünlüğü sağlanmaya çalışılmıştır. Örtü, yarım kubbeler ve eksedralarla yapı kanatlarına ulaşır. Dışarıda, büyük orta kubbenin oturduğu kare kısmın dört köşesine ve yarım kubbelerin yanlarına dört ağırlık kubbesi konularak kemerlerin açılması önlenmiştir. Bunlar camiye aynı zamanda kademe kademe yükselme vermiştir. Yan galeriler yoktur ve böylece mekân daha fazla bir bütünlük kazanmıştır. Sadece hünkar ve müezzin için küçük birer mahfil bulunur. Örtünün eğrileri ile planın doğruları küresel geçit öğeleri ve mukarnaslarla birbirleriyle buluşurlar. Masif duvarların yerine Osmanlı mimarlığında ilk kez dış mimaride revak kullanılmıştı. Yan revaklar iki kareden oluşan harem ve avlu planına bir ek olarak akıtılmıştır ve avlu yönünde minareler sonlanır. 2′şer şerefeli bu minareler oldukça zarif bezemeye sahiptir. Şehzade Cami’sinin simetrik modülasyonu avluda da kendini gösterir.

Şadırvan avlusu da cami gibi 5×5 modüle bölünmüştür. Kubbe açıklığına eşit olan açık bölüm 3×3 modül olarak açık bırakılmıştır. Kubbe büyüklükleri ve yükseklikleri aynıdır. Osmanlı mimarlığının en dengeli avlularından biridir. Merkezde bulunan sekizgen şadırvan yaklaşık bir modül büyüklüğündedir. Revak kubbelerinin büyüklükleri birbirine eşit, yükseklikleri birbirine eştir ve hemen cami planındaki köşe kubbelerle aynı büyüklüktedir. Bu yüzden Şehzadebaşı Cami avlusu Beyazıt Cami avlusu ile birlikte Osmanlı Mimarisinde bulunan en dengeli ve güzel avlularından biri sayılır. Mermer ve somaki kaidelere oturan revak sütunları 12 adettir. Revakları örten kubbelerin sayısı da 16′dır. Bezeme özellikleri açısından özgün bir yapıdır. 15. yüzyıldan itibaren başlayan yalınlaşma eğiliminin dışına çıkmıştır. Çok renkliliğin vurgulanışı, yapının dış profillerine getirilen bezemesel öğeler, minarelerin yüzey bezemeleriyle benzersiz yapıdır. Mihrap, minber ve müezzin mahfili mermerdendir.
Kaynak: Türk-İslam Eserleri

ŞEHZADE CAMİ RESİMLERİ FOTO GALERİ İÇİN TIKLAYIN



****************************************
Şehzade Cami 3D Slayt

Şehzadebaşı Camii için hazırlanan sanal tur sayfasında bulunuyorsunuz. İndireceğiniz programla kendinizi Şehzadebaşı Camii’nde gibi hissedeceksiniz. Kurulum gerektirmeyen bu programı çalıştırdığınızda fareyi, bakmak istediğiniz yöne doğru kaydırmanız yeterlidir. Detaylara zumlamak için farenizin tekerleğini çevirin., çıkmak için Esc tuşuna basın.

İstanbu-Fatih-Şehzade Cami İç Mekan, Bahçe ve Avlu görüntülerinin bulunduğu 3D Slaytlar sayfasına ulaşmak ve bilgisayarına indirmek için TIKLA

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>